Numerom / Los Números
Sistema de numeración en la lengua mayo
El Sistema Numérico Mayo
En la numeración mayo no se manejan grandes cantidades; normalmente solo se cuenta hasta doscientos. A partir de esta cantidad, por lo general, los números se mencionan como en el español, únicamente adaptándolos al tono yoreme.
NÚMEROS BÁSICOS (1-10)
senu o wepuia
woy
bajji
naiki
mámni
búsani
woy búsani
woy naiki
bátanay
woy mámni
Concepto del Patrón
En la numeración mayo, después de un número entero o de cada decena, se va agregando la palabra ama y el número correspondiente (senu, woy, bajji, etcétera), hasta llegar a la siguiente decena, tal como se muestra en la numeración del 11 al 20.
NÚMEROS AMA (11-19)
woy mámni ama senu
woy mámni ama woy
woy mámni ama bajji
woy mámni ama naiki
woy mámni ama mámni
woy mámni ama búsani
woy mámni ama woy búsani
woy mámni ama woy naiki
woy mámni ama bátanay
DECENAS TAKAWA (20-100)
En la numeración que a continuación se presenta, del 21 al 100, los números no se muestran de manera consecutiva con el fin de que el alumno los practique.
senu takawa
senu takawa ama woy mámni
woy takawa
woy takawa ama woy mámni
bajji takawa
bajji takawa ama woy mámni
naiki takawa
naiki takawa ama woy mámni
mámni takawa
Base + ama + número
Ejemplo: 10 (woy mámni) + ama + 3 (bajji) = 13 (woy mámni ama bajji)
-
Palabra clave: ama
Se usa para formar números compuestos -
Palabra clave: takawa
Se usa para formar las decenas -
Límite usual: 200
Números mayores suelen usar español adaptado
Practica el Conteo
¿Puedes formar los números 21, 35, 67, 89?